Od czasu uruchomienia systemu kaucyjnego w październiku 2025 r. wpłynęły 104 zgłoszenia i wnioski dotyczące jego funkcjonowania oraz cztery skargi odnoszące się do działań kontrolnych wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska wobec podmiotów prowadzących system.

Według Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wzrost liczby zgłoszeń jest związany z procesem dostosowywania się wszystkich uczestników systemu, w tym konsumentów, sklepów i operatorów, do nowych zasad. Najczęściej zgłaszane problemy dotyczą trudności ze zwrotem opakowań. Konsumenci informują m.in. o awariach automatów do odbioru opakowań, odmowie przyjęcia butelek i puszek przez pracowników sklepów oraz braku możliwości ręcznego rozliczenia kaucji. Pojawiają się również skargi na odmowę natychmiastowej realizacji bonów wydawanych przez recyklomaty, niewypłacanie kaucji po upływie terminu ważności bonu, szybkie zapełnianie urządzeń, konieczność okazywania paragonu, zwracanie kaucji w niewłaściwej wysokości czy nieprzyjmowanie opakowań oznaczonych znakiem kaucyjnym. Zgłaszane są także sytuacje, w których zwrot opakowań nie jest możliwy w godzinach wieczornych z powodu awarii recyklomatu przy jednoczesnym funkcjonowaniu wyłącznie kas samoobsługowych, a także problemy z realizacją bonów wynikające z opóźnień w rejestracji ich w systemach sklepowych.

– Większość z tych zgłoszeń ma charakter przejściowy, incydentalny, niepowodujący zagrożenia dla środowiska. Niedogodności sukcesywnie zostają wyeliminowane, zatem powinny być traktowane jako czasowe, występujące na etapie budowania i rozwijania systemu kaucyjnego – przekonuje GIOŚ.

Wnioski o podjęcie interwencji są przekazywane do właściwych miejscowo wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, które prowadzą ich weryfikację. W przypadku potwierdzenia naruszeń przepisów mogą zostać nałożone administracyjne kary pieniężne. GIOŚ poinformował, że dotychczas nie wpłynęło żadne odwołanie od decyzji wydanych przez wojewódzkich inspektorów. Spośród czterech skarg dotyczących działań kontrolnych trzy zostały uznane za bezzasadne, natomiast jedna pozostaje w trakcie postępowania wyjaśniającego.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przypomina, że nadzór nad przestrzeganiem przepisów dotyczących systemu kaucyjnego sprawuje Inspekcja Ochrony Środowiska. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaleca, aby wszelkie lokalne nieprawidłowości związane z funkcjonowaniem systemu zgłaszać do właściwych wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska.

System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r. Obejmuje plastikowe butelki na napoje o pojemności do 3 l oraz metalowe puszki do 1 l, za które pobierana jest kaucja w wysokości 50 gr. Zwrot kaucji następuje po oddaniu niezgniecionego opakowania oznaczonego znakiem kaucyjnym, a do jej odzyskania nie jest wymagane okazanie paragonu. Od 2026 r. system rozszerzono również o szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 l, dla których kaucja wynosi 1 zł, przy czym producenci mogą nadal prowadzić własne systemy ich zbiórki.

Poza systemem pozostają jednorazowe opakowania szklane, w tym tzw. małpki. MKiŚ zapowiada analizę możliwości objęcia ich systemem kaucyjnym, a ewentualne prace legislacyjne mają rozpocząć się jesienią. Resort zaznaczył jednocześnie, że nie prowadzi obecnie prac nad włączeniem do systemu opakowań po mleku i produktach mlecznych.

Jednym z głównych celów systemu kaucyjnego jest osiągnięcie wymaganych przez Unię Europejską poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach, które mają wynieść 77% do 2028 r. i 90% od 2029 r.

Czytaj także:

Polacy zwrócili 1,6 mld opakowań. Automaty najwygodniejszą formą zwrotu butelek

Wakacje sprawdzą skuteczność systemu kaucyjnego

Zwrot butelek nie tylko w sklepach. Powstają sieci publicznych automatów

fot. magnific.com
oprac. /kp/